wn_baner_xfel
tu jestes / strona główna / XFEL / - Osiągnięcia
Menu
- Osiągnięcia

Sercem lasera XFEL będzie budowany przez DESY, długi na prawie 2 km, akcelerator. Nie po raz pierwszy DESY odgrywa znaczącą rolę w przedsięwzięciu o istotnej wadze naukowej. Niemiecki Synchrotron Elektronowy DESY (niem. Deutsche Elektronen-Synchrotron) jest jednym z najlepszych ośrodków badawczych na świecie, zajmującym się m.in. budową akceleratorów i fizyką cząstek elementarnych. W latach swojej działalności (1964-1976), synchrotron DESY był największym tego typu akceleratorem i dzięki niemu potwierdzono zasady elektrodynamiki kwantowej.

W roku 1974 rozpoczął swoją działalność większy pierścień akumulujący o nazwie DORIS (niem. Doppel Ring Speicher), który umożliwił zderzanie ze sobą wiązek elektronów i pozytonów. W latach 1990-1991, został on przebudowany aby pomieścić siedem dodatkowych undulatorów i wigglerów. Od 1993 roku używany jest pod nową nazwą DORIS III, wyłącznie jako źródło promieniowania synchrotronowego. Błyski w ekstremalnym ultrafiolecie oraz promieniach rentgenowskich generowane przez pierścień, znajdują zastosowanie od biologii po materiałoznawstwo. DORIS III ze swoimi 36 stacjami doświadczalnymi, umożliwia przeprowadzanie eksperymentów takich jak analiza katalizatorów i kryształów półprzewodnikowych, czy rozwój nowych leków.  Dzięki pierścieniowi udało się określić strukturę ponad 40 białek przyczyniających się do rozwoju gruźlicy.

W roku 1979 oddano do użytku kolejny pierścień akumulujący o nazwie PETRA (niem. Positron-Elektron Tandem Ring Anlage). Urządzenie używane było, tak jak DORIS, do zderzania ze sobą wiązek elektronów i pozytonów. Energie, którymi operowano, były jednak znacznie wyższe i wahały się w zakresie 17,3-21,8 GeV. To umożliwiło odkrycie gluonu w roku 1979. Po przebudowach, 30 lat później uruchomiono PETRA III, czyli jedno z najlepszych synchrotronowych źródeł promieniowania rentgenowskiego na świecie. Generowane przez pierścień wiązki charakteryzują się tak niewielką długością fali, że pozwalają m.in. na precyzyjne analizowanie rozmieszczenia atomów w badanych próbkach, sprawdzanie zachowania komórek na poziomie molekularnym, czy obserwację wiązań chemicznych i struktur krystalicznych.

Kolejnym krokiem milowym było stworzenie w 1980 roku laboratorium HASYLAB (niem. Hamburger Synchrotronstrahlungslabor), którego głównym zadaniem jest udostępnianie naukowcom z całego świata darmowego dostępu do źródeł promieniowania w DESY, pod warunkiem udostępnienia wyników badań społeczności naukowej.

Źródło:

http://www.desy.de

http://pr.desy.de/sites2009/site_pr/content/e113/e48/column objekt65/lbox/infoboxContent67/HighLights_Web_eng.pdf


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.