wn_baner_xfel
tu jestes / strona główna / Pozostałe instytucje / XFEL
Menu
XFEL

European XFEL (ang. European X-ray Free Electron Laser), czyli Europejski Rentgenowski Laser na Swobodnych Elektronach, otworzy przed światem dotychczas niedostępne obszary badań zjawisk i procesów, zachodzących na Ziemi jak i w jej wnętrzu. Przy pomocy nadprzewodzących rezonatorów, wiązki elektronów zostaną przyspieszone do wysokich energii, natomiast nadprzewodzące undulatory (specjalnie ułożone magnesy) spowodują, że cząstki  zaczną emitować promieniowanie rentgenowskie. Będzie ono coraz bardziej wzmacniane, aż powstaną ultra krótkie błyski (1/27,000 sekundy) o mocy miliardy razy przekraczającej konwencjonalne źródła promieniowania rentgenowskiego. Pozwoli to na otrzymywanie trójwymiarowych obrazów w skali nano, rejestrowanie i studiowanie procesów chemicznych, oraz badanie wirusów i komórek na poziomie atomowym. Skorzysta na tym wiele dziedzin nauki, takich jak chemia (filmowanie reakcji chemicznych w celu lepszego poznania procesów, takich jak kataliza), astrofizyka (analizowanie zachowania plazmy, badanie warunków panujących wewnątrz planet), biologia (analizowanie budowy molekuł, komórek, wirusów), materiałoznawstwo (zbadanie właściwości znanych i odkrycie zupełnie nowych materiałów), energetyka (badanie i zrozumienie procesów zachodzących w ogniwach słonecznych), elektronika (poszerzenie wiedzy o magnetyzmie), i nanotechnologia (zgłębienie właściwości tworzyw i ich struktury przestrzennej na poziomie nano).

XFEL budowany jest w Niemczech. Rozciąga od Hamburga po Schenefeld (rejon Schleswig-Holstein) i ma długość 3,4 kilometrów. Jego początek mieści się w ośrodku naukowo badawczym DESY (niem. Deutsches Elektronen-Synchrotron). Tutaj, 38 metrów po ziemią, zaczyna się główny tunel, w którym znajdzie się akcelerator. Na powierzchni powstanie również infrastruktura, która dostarczy energię oraz ciekły hel do akceleratora. Ten ostatni niezbędny jest do chłodzenia nadprzewodzących magnesów. Polska jest jedynym dostawcą helu w całej Unii Europejskiej. W Schenefeld znajdzie się centrum badawcze, w którym rejestrowane będą błyski rentgenowskie a w podziemnych laboratoriach przeprowadzane i analizowane doświadczenia. Od 2014 roku będzie w nim pracowało ok 350 osób 24 godziny na dobę.

Europejski Rentgenowski Laser na Swobodnych Elektronach jest kosztownym przedsięwzięciem, a jego budowa i uruchomienie wyniesie 1,082 miliarda Euro. Stwarza to tym samym szansę na rozwój nowych technologii i przemysłu krajów uczestniczących w projekcie. Oprócz Polski, swój wkład w budowę oraz rozwój lasera mają Niemcy, Francja, Dania, Węgry, Włochy, Rosja, Słowacja, Hiszpania, Szwecja i Szwajcaria. W tym roku, na budowę przeznaczone zostaną ponad 93 miliony Euro.

Źródło:

http://www.xfel.eu

http://www.xfel.eu/sites/site_xfel-gmbh/content/e63415/e110672/e110675/budget-2012_eng.pdf


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.