wn_baner_gsi
tu jestes / strona główna / GSI / - Historia
Menu
- Historia

Krótka historia GSI

Do powstania Instytutu Badań Ciężkich Jonów GSI (niem. Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung GmbH) przyczyniły się dwa niezależne wydarzenia. Pierwszym było stworzenie nowego typu akceleratora, drugim – idea centrum naukowego zrzeszającego wiele uniwersytetów, która zrodziła się w głowach kilku profesorów fizyki w Hesji.
W latach 50-tych w Niemczech zwyczajem było budowanie małych i średnich wielkości akceleratorów, cyklotronów czy generatorów Van de Graaffa, zgodnie z myślą, że każdy instytut powinien mieć własny akcelerator. Trzech profesorów – Wilhelm Walcher, Erwin Schopper i Peter Brix uznało, że obrana przez społeczność naukową droga jest niewłaściwa. Myśląc przyszłościowo rozpoczęli działania nad stworzeniem jednego instytutu naukowego łączącego w sobie wiele innych, a posiadającego większy i skuteczniejszy akcelerator.

Pod koniec lat 50-tych, pracujący nad budową Synchrotronu Protonowego PS (ang. Proton Synchrotron) w CERN Christoph Schmelzer, rozważał możliwości stworzenia akceleratora liniowego zdolnego przyspieszać jony tak ciężkiego pierwiastka jak uran. Biorąc pod uwagę fakt, że w tamtym okresie nawet jony węgla i tlenu były uznawane za ciężkie, pomysł Schmelzer’a był ponadczasowy. Tak powstała idea na budowę akceleratora UNILAC (ang. UNIversal Linear ACcelerator). W roku 1967 Schmelzer przystąpił do projektu Walcher’a, Schopper’a i Brix’a, dzięki czemu podjęto decyzję o tym, żeby to właśnie UNILAC był głównym akceleratorem w ich przedsięwzięciu. Pierwsza wiązka ciężkich jonów została wygenerowana przez akcelerator w listopadzie 1975 roku, natomiast niecały rok później, w kwietniu 1976 roku, akcelerator jako pierwszy na świecie przyspieszył jony uranu.

Zestawienie najważniejszych dat z działalności GSI:

1975 – oddanie do użytku akceleratora UNILAC.

1982 – odkrycie nowego pierwiastka chemicznego z grupy metali przejściowych o nazwie Meitner (Mt, łac. meitnerium, liczba atomowa 109). Wcześniej pierwiastek nosił skrót Une (łac. unnilennium).

1984 – odkrycie nowego pierwiastka chemicznego Has (Hs, łac. hassium, liczba atomowa 108). Has wykazuje właściwości chemiczne podobne do osmu. Wcześniej pierwiastek nosił skrót Uno (łac. unniloctium).

1990 – uruchomienie nowego Synchrotron Ciężkich Jonów SIS, którego zadaniem jest przejmowanie wiązek jonów z Liniowego Akceleratora UNILAC i ich przyspieszanie do 90% prędkości światła.

1990 – oddanie do użytku Pierścienia Akumulującego ESR (ang. Experiment Storage Ring), służącego do przechowywania wcześniej przyspieszonych jonów.

1994 – odkrycie dwóch nowych pierwiastków chemicznych. Pierwszym był Darmsztadt (Ds, łac. darmstadtium, liczba atomowa 110).Uzyskano go w GSI w wyniku fuzji izotopów ołowiu i niklu i początkowo nadano skrót Uun (łac. ununnilium).Drugim pierwiastkiem był Roentgen (Rg, łac. roentgenium, liczba atomowa 111), początkowo znany pod skrótem Uuu (łac. unununium). Otrzymano go bombardując nikiel jonami bizmutu.

1996 – odkrycie nowego pierwiastka chemicznego z grupy manganowców o nazwie Bohr (Bh, łac. bohrium, liczba atomowa 107). Początkowo znany był jako Uns (łac. unnilseptium).

1996 – odkrycie nowego pierwiastka chemicznego Copernicium (Cn, liczba atomowa 112), nazwanego na cześć polskiego astronoma Mikołaja Kopernika. Uzyskano go w wyniku bombardowania ołowianej tarczy jonami cynku. Początkowo stosowano skrót Uub (łac. ununbium).

1997 – zastosowanie w terapii nowotworowej po raz pierwszy w Europie naświetlania przy użyciu ciężkich jonów.

2003 – uzyskanie pozwolenia od rządu niemieckiego na rozpoczęcie prac nad projektem FAIR.

Źródło:

https://www-alt.gsi.de/documents/DOC-2004-Nov-130-3.pdf


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.