wn_baner_ess
Menu
ESS

Europejskie Źródło Spalacyjne ESS (ang. European Spallation Source) jako najpotężniejsze źródło neutronów na świecie, będzie działało jak wielki mikroskop, pozwalając naukowcom na studiowanie na poziomie atomowym różnych materiałów, od protein i tworzyw sztucznych po leki i molekuły. Na eksperymentach przeprowadzanych     w ESS skorzysta wiele dziedzin badań, takich jak chemia, nanotechnologia, technologie energetyczne, inżynieria środowiska, biologia, farmaceutyka, IT, materiałoznawstwo, czy archeologia. Umożliwi to przybliżenie się, lub poznanie odpowiedzi na niektóre pytania, m.in. jak ludzkie DNA funkcjonuje w żywych komórkach, w jaki sposób terapia genowa może leczyć poważne infekcje wirusowe, co można zrobić by transport był energooszczędny i wydajniejszy, jak usprawnić katalizatory, w jaki sposób udoskonalić baterie w samochodach elektrycznych, co można zrobić by kosmetyki i detergenty były lepsze i przyjaźniejsze środowisku oraz w jaki sposób uzyskać biopaliwa z odpadów rolnych zamiast ze zbóż. Badania pozwolą również na stworzenie nowych, lepiej tolerowanych implantów, nadprzewodników do bezstratnego przesyłania energii, czy dostosowanych do potrzeb materiałów dzięki użyciu nanotechnologii.

ESS jest projektem europejskim, zrzeszającym obecnie 17 państw, m.in. Polskę, jednak to nie Unia Europejska decyduje o tym gdzie i kiedy ESS ma być wybudowane oraz przez kogo i w jakiej wysokości finansowane. Te postanowienia są wynikiem negocjacji na szczeblu rządowym pomiędzy gospodarzem a krajami chcącymi korzystać z obiektu. Obecnie szacuje się, że budowa kosztować będzie 13 miliardów koron szwedzkich, czyli około 6.37 miliarda złotych. Koszty eksploatacji wynosić będą prawie pół miliarda złotych rocznie, przez okres 40 lat, natomiast zamknięcie ośrodka wyniesie około 1.5 miliarda PLN. Wynika z tego, że łącznie na ESS zostanie przeznaczone niecałe 28 miliardów złotych. Szwecja jako gospodarz zobowiązała się do pokrycia 30% kosztów budowy oraz 10% kosztów eksploatacji. Obiekt zlokalizowany będzie w Lund do końca roku 2019. Oczekuje się, że pierwsze wyniki eksperymentów przeprowadzonych w placówce poznamy w roku 2020. Zasada działania ESS polegać będzie na spalacji, czyli tzw. kruszeniu. Jest to proces podczas którego następuje rozdzielenie neutronów od jądra atomu w wyniku jego zderzenia z protonem poruszającym się z szybkością bliską prędkości światła. Każdy proton jest w stanie uwolnić około 30 neutronów, które następnie przekierowywane są do stacji badawczych. W początkowych planach z 2002 roku, długość akceleratora miała wynosić 648 metrów,z czego część ciepła byłaby długa na 262 metry, natomiast zimna na 308m z wyłączeniem źródła jonów. Obecnie nadprzewodząca część akceleratora została przedłużona do 325 metrów ale całkowita jego długość skrócona do 452 metrów. W związku z tym praktycznie cały akcelerator (nie licząc 27m) ma być nadprzewodzący. Wymaga to schłodzenia długiego prawie na pół kilometra urządzenia do temperatury -271°C.

Bardzo istotną częścią projektu jest rozwiązanie problemów energetycznych jakie niesie ze sobą konieczność zasilania tak zaawansowanej technologii. Szacuje się, że po uruchomieniu ESS, zapotrzebowanie na energię elektryczną w regionie wzrośnie 20-30%, co przekłada się na emisję ok. 165,000 ton dwutlenku węgla rocznie. Przez 40 lat eksploatacji daje to zatrważające 6.6 milionów ton dwutlenku węgla, które dzięki przezorności inżynierów, nigdy nie trafią do atmosfery. Myśląc proekologicznie, na potrzeby ośrodka zostanie zbudowanych 40-50 turbin wiatrowych, generujących wystarczającą ilość energii do jego właściwego funkcjonowania. Inwestując 150 milionów euro w turbiny, ESS nie tylko pozostawi po sobie niewielki ślad ekologiczny ale zaoszczędzi tym samym 8 milionów euro rocznie. Wykorzystana do eksploatacji akceleratora energia elektryczna, zostanie ostatecznie przekształcona w ciepło jako efekt uboczny. Większość obecnie działających ośrodków pozbywa się go do atmosfery poprzez ogromne wieże chłodnicze, ale ESS nie chcąc marnować tak cennego źródła energii, dostarczy ciepło do systemu ciepłowniczego sąsiadujących miast. Dzięki temu ośrodek stanie się jednocześnie dostawcą energii dla ponad 10,000 domostw.

 

Źródło:

http://ess-scandinavia.eu/


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.