tu jestes / strona główna / ESA / Ciekawostki
Menu
Ciekawostki

Czy wiesz, że:

- ESA, we współpracy z Unią Europesjką, stworzyła system nawigacji satelitarnej. System Galileo ma być odpowiednikiem amerykańskiego GPS czy rosyjskiego GLONASS. W skład segmentu kosmicznego wchodzi 27 satelitów operacyjnych i 3 zapasowe, unoszących się na wysokości32 616 km nad Ziemią;

Kosmodrom należący do ESA mieści się w Kourou w Gujanie Francuskiej, gdzie znajduje się Gujański Ośrodek Kosmiczny. Położenie blisko równika sprzyja zadaniu wysyłania na orbitę sztucznych satelitów;

- ESA była czwartą organizacją (po organizacjach kosmicznych USA, ZSSR i Japonii), która wysłała sondę w stronę Księżyca. Miało to miejsce 27 września 2003 roku. Sonda SMART-1 dotarła na orbitę naturalnego satelity Ziemi w rok po starcie. Sonda ważyła367 kg, z czego aż82 kg to paliwo służące do jej napędu. Misja zakończyła się 3 września 2006 r. upadkiem sondy na powierzchnię Księżyca;

 - Wysłana w trakcie misji Rosseta sonda ma na celu zbadanie pochodzenia komet oraz ich rolę, jaką odegrały przy powstawaniu Układu Słonecznego. Centrum Badań Kosmicznych PAN opracowało na potrzeby tej misji instrument MUPUS (MUlti PUrpose Sensor for surface and subsurface science). Instrument jest zaawansowanym mechanicznie manipulatorem, wyposażonym w penetrator, którego zadaniem jest wbicie się w powierzchnię komety Czuriumow-Garasimienko. Penetrator zawiera szereg detektorów, które pozwolą na badanie  własności fizycznych i składu jądra komety

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna składająca się z 15 modułów (docelowo ma ich być 16),  unosząca się 40 000 km nad Ziemią, jest widoczna nocą gołym okiem;

- Rakieta nośna Ariane 5 jest w stanie wynieść w kosmos satelitę ważącego niemal 10 tys. kg. Z kolei rakieta Vega, najmniejsza z rakiet zaprojektowanych przez ESA, może wynieść na orbitę satelitę ważącego zaledwie 1 500 kg;

- Sonda SOHO znajdująca się w odległości 1,5 mln km od Ziemi przesyła nam zdjęcia wybuchów słonecznych i bada wnętrze Słońca;

- Wyniesiony w 2009 r. w przestrzeń kosmiczną teleskop Herschel jest wielkości małego autobusu. Jego długość wynosi 7m, a szerokość 4m. Jego najważniejsze urządzenie, lustro orbitalne, ma średnicę ponad 3m i jest największym urządzeniem tego typu w historii;.

- W ramach polsko – kanadyjsko – austriackiego programu BRIght Target Explorer (BRITE)-Constellation powstały dwa pierwsze polskie satelity naukowe. Oba satelity są satelitami klasy nano o masie poniżej10 kg każdy. Zadaniem naukowym satelitów Lem i Heweliusz jest badanie największych i najjaśniejszych gwiazd naszej galaktyki w celu lepszego poznania ich wewnętrznej budowy. Oba są budowane przez polskich inżynierów i naukowców;

- Jedną z najbardziej spektakularnych misji planetarnych ostatniej dekady jest misja Mars Science Laboratory. Robot planetarny Curiosity badający od 2012 roku powierzchnię Marsa wyposażony jest w szereg instrumentów badawczych. Jednym z nich jest przestrajalny spektrometr laserowy, w skład którego wchodzą zaprojektowane i wyprodukowane przez firmę VIGO Systems niechłodzone detektory na podczerwień MCT. Zadaniem spektrometru jest zbieranie informacji o środowisku panującym na powierzchni Marsa;

- Firma Creotech Instruments SA opracowała na potrzeby projektu obserwacji rozbłysków gamma „Pi of  the Sky” serię kamer CCD umożliwiających szybkie przetwarzanie i analizę danych także w czasie rzeczywistym. Kamery dostarczają naukowcom danych o powstawaniu czarnych dziur. Dodatkowo sieć teleskopów „Pi of the Sky” będzie wykorzystywana do detekcji i monitoringu śmieci kosmicznych (Space Situational Awareness);

- Systemy nawigacji satelitarnej opierają się na precyzyjnym pomiarze czasu. Firma PikTime projektuje i buduje precyzyjne odbiorniki czasu, które pozwalają na porównywanie sygnałów satelitów systemów nawigacji satelitarnej, a następnie wyznaczenie różnicy wskazań zegarów satelitów. Z rozwiązań PikTime korzystają obecnie między innymi stacje kontrolne systemów nawigacji satelitarnej:  GLONASS (Rosja), GALILEO (Galileo Control Centre, Precise Time Facility, Fucino Włochy), ISRO (Indian Space Research Organization, Indie);

- Polscy studenci na długo przed przystąpieniem Polski do ESA uczestniczyli w większości programów edukacyjnych Agencji. Należały do nich przede wszystkim projekty związane z budową satelitów, takich jak Young Engineers’ Satellite 2 (YES 2), SSETI Express, European Students Earth Orbiter (ESEO) i European Students Moon Orbiter (ESMO). Ponadto polskie studenckie eksperymenty naukowe i technologiczne były testowane podczas kampanii lotów parabolicznych i lotów balonów stratosferycznych;

- W 2012 roku na orbitę okołoziemską został wyniesiony pierwszy polski studencki satelita „PW-Sat”. Zbudowany w standardzie Cubesat, ma na celu przetestowanie pasywnego systemu deorbitacji. Satelita powstał na Politechnice Warszawskiej przy współpracy z Centrum Badań Kosmicznych PAN;

- W roku 2011 i 2013  polscy studenci z Politechniki Białostockiej wygrali prestiżowy konkurs University Rover Challenge w Stanach Zjednoczonych dotyczący budowy łazików marsjańskich, organizowany przez międzynarodową organizację Mars Society. W 2013 r. drugie miejsce w tych zawodach zdobyli studenci Politechniki Wrocławskiej.

- Wiele wynalazków i odkryć mających na początku zastosowanie w technologiach kosmicznych z powodzeniem jest użytkowanych w życiu codziennym:

- Stopy metali zapamiętujące kształty, wytworzone w ramach badań realizowanych przez ESA, mogą znaleźć zastosowanie miedzy innymi w stomatologii;

- Naukowcy z ESA pracują nad specjalnymi śpioszkami dla noworodków, o nazwie Mamagoose. Ich zadaniem jest monitorowaniem oddechu dziecka. W momencie kiedy znajdujące się w śpioszkach czujniki wykryją zanik oddechu wysyłają impuls do małego, połączonego z nimi, komputera, który natychmiast emituje dźwiękowy sygnał ostrzegawczy. Wynalazek powstaje na bazie kombinezonów stworzonych dla astronautów w latach 90tych w celu monitorowania ich ruchu w kosmosie. Śpioszki można prać ręcznie lub w pralce bez ryzyka zniszczenia czujników;

- Proces wsypywania ziemniaczanych chipsów do torebek ma wiele wspólnego z lądowaniem sondy na obcej planecie. Do takiego wniosku doszli naukowcy ESA opracowujący dla niemieckiej firmy spożywczej nową metodę pakowania żywności, zapobiegającą łamaniu się chrupek. Analizując warunki jakie powinny być zachowane aby sonda wylądowała bezpiecznie (prędkość osiadania, warunki atmosferyczne, przepływ powietrza) stworzyli nowy sposób napełniania paczek, który w znaczny sposób zmniejszył ilość połamanych chipsów i zwiększył szybkość procesu o 20 – 30%;

- W ramach współpracy ESA z portugalską firmą YDreams powstał „inteligentny” kombinezon strażacki. Dzięki niemu lider grupy strażackiej otrzymuje wiadomości o stanie zdrowia i położeniu strażaka biorącego udział w akcji ratowniczej. Kombinezon wysyła sygnał do wozu strażackiego przez WiFi lub drogą radiową, ten następnie poprzez satelitę komunikuje się z mogącym być w dużym oddaleniu centrum dowodzenia;

- Bazując na badaniach prowadzonych przez ESA, holenderscy studenci zbudowali napędzany energią słoneczną pojazd o nazwie Nuna, który w 2001 roku wygrał World Solar Challenge w Australii. Wyścig odbywał się na dystansie ponad 3 tys. km, a pojazd poruszał się ze średnia prędkością91 km/h. Pojazd, unowocześniany i ulepszany, wygrywał konkurs pięć razy, z czego cztery razy pod rząd (konkurs odbywa się co dwa lata) w latach 2001, 2003, 2005 i 2007. W 2013 roku zawody wygrał siódmy już model wehikułu;

- Kolejnym przykładem zastosowania technologii kosmicznych w przemyśle spożywczym jest urządzenie do badania jakości hiszpańskiej szynki „Jamón”. W wyrobie tym bardzo ważna jest zawartość znajdującej się w mięsie wody – nie może jej być ani za mało ani za dużo. Do pomiaru jej ilości posłużyło urządzenie, którego pierwotnym zadaniem było monitorowanie przepływu płynów w ciele astronauty w warunkach mikrograwitacji. Zostało ono zaprojektowane przez hiszpańską firmę NTE, a następnie po drobnych modyfikacjach wmontowano je w linię produkcyjną szynki.

Źródło:

http://www.esa.int

http://www.mg.gov.pl/Wspieranie+przedsiebiorczosci/Polityka+kosmiczna/Europejska+Agencja+Kosmiczna+ESA

http://tk.parp.gov.pl/

http://www.polskieradio.pl/23/266/Artykul/178309,Europejskie-teleskopy-na-orbicie


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.