wn_baner_cern
tu jestes / strona główna / CERN / Historia
Menu
Historia

Krótka historia CERNu

Podstawą do powstania Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych była wizja kilku naukowców, którzy widząc zanik nauki w Europie po II Wojnie Światowej, chcieli przywrócić jej dawny blask i znaczenie na arenie międzynarodowej. Pierwsza oficjalna propozycja utworzenia laboratorium, wyszła od francuskiego fizyka Louisa de Broglie w 1949 roku. Jednak trzeba było czekać aż do 1952 roku na formalizację dotychczasowych planów i propozycji. Wtedy to, jedenaście państw założycielskich, podpisało w Paryżu umowę o utworzeniu Rady Europejskiej Badań Jądrowych CERN (fr. Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire). Za siedzibę przyszłego laboratorium wybrano Genewę. W czerwcu 1953 roku zmieniono nazwę ośrodka naukowo-badawczego  na Europejską Organizację Badań Jądrowych (fr. Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire). Zachowano natomiast akronim CERN.  Ratyfikacja umowy  nastąpiła 29 września 1954 roku. Dzisiaj na CERN składa się 20 państw członkowskich.

Pierwsze kontakty pomiędzy Polską a CERN powstały w 1959 roku, kiedy to nadano kilka stypendiów naukowych polskim fizykom z Warszawy i Krakowa. W roku 1964 Polska jako jedyny kraj Europy Wschodniej otrzymała tytuł Obserwatora w Radzie CERNu. Ponad 100 inżynierów i techników z Polski uczestniczyło przy uruchamianiu akceleratora LHC. Dziś, z Organizacją współpracują instytucje naukowe takie jak Uniwersytet Wrocławski, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska, Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Otwocku, Instytut Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie, Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Uniwersytet Śląski w Katowicach, czy Politechnika Łódzka.

Do rynku utworzonego przez CERN Polska uzyskała statutowy dostęp z dniem 1 lipca 1991 roku, kiedy stała się pełnoprawnym członkiem Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN z siedzibą w Genewie. Pierwsze polskie dostawy nastąpiły bezpośrednio po przystąpieniu do CERN w roku 1991 i były zrealizowane przez firmy mające związek z energetyką, technologiami obróbki stali szlachetnych oraz przemysłem chemicznym. Łącznie polskie przedsiębiorstwa dostarczały do CERN w trakcie budowy akceleratora LHC i detektorów w latach 1991-2008 produkty i usługi o wartości około 50 mln CHF, co stanowi około 1 procent całkowitej wartości inwestycji. Na rynku CERN zaistniało w latach 1998-2007 ponad 50 polskich firm oferujących zarówno produkty zaawansowane technologicznie, takie jak nadprzewodzące magnesy, instalacje kriogeniczne, urządzenia próżniowe, jak również usługi instalacyjne, budowlane, modyfikacje tuneli, zarządzanie nieruchomościami wchodzącymi w skład CERN i inne. Prawie 70% polskich firm dostarczających towary i usługi do CERN jest zarejestrowana i prowadzi działalność w trzech dużych ośrodkach akademickich: Warszawie, Krakowie i Wrocławiu.

 

Zestawienie najważniejszych dat z działalności CERNu:

1954 – ratyfikowanie umowy o powstaniu Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych.

1957 – zostaje uruchomiony pierwszy akcelerator cząstek.

1959  – rozpoczyna swoje działanie Synchrotron Protonowy PS (ang. Proton Synchrotron).

1968 – Georges Charpak, francuski fizyk pochodzenia żydowskiego, tworzy wielodrutową komorę proporcjonalną, która rewolucjonizuje budowę detektorów.

1971 – powstaje pierwszy na świecie zderzacz proton-proton.

1973 – udowodnienie istnienia prądu zerowego.

1976 – rozpoczyna pracę Super Synchrotron Protonowy SPS (ang. Super Proton Synchrotron).

1983 – odkrycie cząstek W i Z.

1989 – uruchomiony zostaje Wielki Zderzacz Elektronowo Pozytonowy LEP  (ang. Large Electron-Positron collider).

1990 – Tim Berners-Lee tworzy pierwszą na świecie stronę WWW.

1993 – opublikowane zostają pierwsze dokładne rezultaty badań na temat asymetrii materii i antymaterii.

1995 – zaobserwowanie po raz pierwszy atomu antywodoru.

2000 – wyłączenie Wielkiego Zderzacza Elektronowo Pozytonowego LEP (ang. Large Electron-Positron collider).

2002 – stworzenie podczas eksperymentów ATHENA i ATRAP, tysięcy zimnych atomów antywodoru.

2004 – CERN świętuje swoje pięćdziesiąte urodziny.

2008 – Wielki Zderzacz Hadronów otwiera nową erę badania wysokoenergetycznych cząstek.                                                                                                                            

2017 – Przystąpienie Litwy do CERN

 

Źródło:

http://public.web.cern.ch/public/en/About/History-en.html

http://international-relations.web.cern.ch/International-Relations/ms/pl.html

„Włączenie Krajowych Podmiotów Gospodarczych w Prace Nad Badaniami Na Potrzeby Energetyki Termojądrowej” M.Chorowski, P.Bielówka, S.Wójtowicz.


Projekt „Wielka nauka – kolejny etap procesu transferu technologii” jest współfinansowany z Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.